Tajfun

Susza zamienia lasy w źródło emisji CO₂

Autor: Michał Procner

Przez susze zamierają nawet zdrowe świerki. Fot.: wikipedia

Alarmujące wyniki badań z Niemiec mówią, że w warunkach suszy lasy zaczynają emitować dwutlenek węgla, zamiast go pochłaniać.

Lasy, które przez dekady pełniły rolę naturalnych pochłaniaczy dwutlenku węgla, coraz częściej stają się jego źródłem. Taki niepokojący wniosek płynie z wieloletnich badań prowadzonych przez Uniwersytet we Fryburgu, których wyniki opublikowano po analizie danych z eksperymentalnego lasu świerkowego w Hartheim, w Badenii-Wirtembergii.

Od 2018 roku lasy w regionie dotykane są wyjątkowo intensywnymi suszami i falami upałów. Zmiany te powodują, że zamiast pochłaniać dwutlenek węgla, świerki zaczęły go emitować. Naukowcy zauważyli, że zdrowe drzewa zamierają, a ich rozkład prowadzi do uwalniania dużych ilości CO₂, wcześniej zgromadzonych w tkankach roślinnych. Teren eksperymentalny, który jeszcze w latach 2003–2006 absorbował około 391 gramów CO₂ na metr kwadratowy rocznie, po 2018 roku przestał spełniać tę funkcję. W najbardziej ekstremalnym pod względem suszy roku 2022 las emitował aż 329 gramów węgla na metr kwadratowy.

Monokultury świerkowe okazują się szczególnie wrażliwe na zmiany klimatyczne. Brak różnorodności biologicznej, płytki system korzeniowy i duża podatność na stres suszy sprawiają, że świerki obumierają masowo. Choć naturalna sukcesja leśna prowadzi do pojawiania się gatunków bardziej odpornych, takich jak buki, lipy czy graby, proces ten jest powolny i nie rekompensuje utraty zdolności pochłaniania węgla. Do 2023 roku ponad 60 procent drzew w badanym lesie obumarło, a pozostałe wykazywały oznaki poważnego osłabienia.

Naukowcy ostrzegają, że obserwujemy nie tylko przejściowe pogorszenie kondycji lasów, lecz zbliżanie się do tzw. punktu krytycznego, czyli momentu, w którym cały ekosystem leśny przestaje być sprzymierzeńcem w walce z kryzysem klimatycznym. Taki stan rzeczy może prowadzić do nieodwracalnych skutków. Wzrost temperatury o 1,5 do 2 stopni Celsjusza może wystarczyć, by efekt ten się utrwalił i rozprzestrzenił w skali kontynentalnej.

Konsekwencje dla polityki klimatycznej są poważne. Dotychczasowe strategie opierały się na założeniu, że lasy będą stale pochłaniały znaczną część emisji gazów cieplarnianych. Jeśli jednak przestaną pełnić tę rolę, konieczne będzie zwiększenie redukcji emisji z innych źródeł, co wiąże się z ogromnymi kosztami społecznymi i gospodarczymi. Instytut Badań nad Wpływem Klimatu w Poczdamie ostrzega, że załamanie funkcji pochłaniania CO₂ przez lasy może uczynić cele Porozumienia Paryskiego praktycznie nieosiągalnymi.

Eksperci apelują o zmianę podejścia do gospodarki leśnej. Niezbędne jest odejście od monokultur i wspieranie naturalnej różnorodności drzewostanów. Kluczowe znaczenie ma ochrona istniejących, zdrowych lasów oraz bieżące monitorowanie ich kondycji. Równocześnie nie można bezkrytycznie polegać na programach zalesiania jako sposobie na kompensację emisji, ponieważ młode lasy potrzebują dziesięcioleci, aby osiągnąć pełnię swojej roli klimatycznej, a w zmieniającym się klimacie ich przetrwanie nie jest pewne.

W świetle tych danych jasne staje się, że ochrona klimatu wymaga pilnej i całościowej rewizji założeń, w której funkcjonowanie lasów nie może być traktowane jako pewnik. Bez ich realnego wsparcia, nie tylko przyroda, ale także ludzkość, stanie przed jeszcze większym wyzwaniem w walce z globalnym ociepleniem.

Zapisz się do Newslettera

Najnowsze artykuły

MAPA WYPADKÓW W LESIE

mapa z buttonem
Firmy Leśne
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.