Dłużycą w nogę
16 lutego, 2026
NIK negatywnie o Lasach Państwowych
Autor: redakcja
Niegospodarność i inne czynniki wykryte przez NIK mogły obniżyć zysk LP nawet o 1,7 miliarda złotych.
W ostatnich dniach Najwyższa Izba Kontroli przedstawiła kompleksowe wyniki audytów obejmujących Lasy Państwowe. Kontrole dotyczyły m.in. adaptacji do zmian klimatu, gospodarki majątkowej i finansowej, inwestycji w elektrownie wiatrowe oraz realizacji programu leśnych gospodarstw węglowych.
W większości obszarów wykryto błędy, opóźnienia lub działania budzące wątpliwości z punktu widzenia prawa i efektywności.
Z raportu NIK wynika, że mimo poprawnych wyników finansowych w latach 2020–2023, które obejmowały przychody od około 8,6 do ponad 15 mld zł rocznie oraz zyski netto w przedziale od 0,5 miliarda do prawie miliarda złotych, wykryto przypadki niegospodarności i inne czynniki, które obniżyły zysk o ponad 1,7 mld zł.
Jednym z kluczowych zarzutów jest sposób zarządzania funduszem leśnym. Środki te, gromadzone dzięki tzw. odpisowi podstawowemu (części przychodów ze sprzedaży drewna), miały służyć wyrównywaniu niedoborów finansowych nadleśnictw w niekorzystnych warunkach przyrodniczo-ekonomicznych oraz wspólnym przedsięwzięciom LP. Tymczasem NIK stwierdziła, że fundusz rósł gwałtownie – od ok. 812 mln zł na początku 2020 r. do ponad 3,2 mld zł pod koniec 2023 r. – głównie dzięki wzrostowi cen drewna i podniesieniu odpisu z 17,9 proc. do 22 proc..
Problemem jest również to, że zwiększenie środków w funduszu odbywało się kosztem obniżenia wyniku finansowego LP, gdyż koszty działalności znacznie wzrosły. NIK wskazała, że w 2022 roku koszt działalności Lasów Państwowych został obniżony właśnie przez zwiększony odpis podstawowy, co pogorszyło wynik jednostki o ponad 556,5 mln zł. Podkreślono też brak precyzyjnej definicji „wspólnych przedsięwzięć” jednostek LP, co utrudnia ocenę, czy wykorzystanie funduszu leśnego było zawsze zgodne z przeznaczeniem.
Kontrola wskazała ponadto, że środki z funduszu leśnego były używane do finansowania działań promocyjno-wizerunkowych, które – zdaniem NIK – przekraczały zakres dozwolonej promocji trwale zrównoważonej gospodarki leśnej i ochrony zasobów przyrody. Pieniądze wydawano m.in. na konkursy, festyny, kampanie prasowe, a także przekazano środki parafiom. Centrum Informacyjne Lasów Państwowych (CILP) zwiększyło koszty funkcjonowania kilkukrotnie – z 18,8 mln zł w 2020 r. do 81,3 mln zł w 2023 r.
Wśród nieprawidłowości NIK wymienia także przekroczenia planowanych limitów kosztów i wynagrodzeń. W 2021 r. koszty LP przekroczyły plany o 583,6 mln zł, w 2022 r. o niemal 1,5 mld zł – przy czym część tej nadwyżki dotyczyła wynagrodzeń. Stawki wyjściowe w Ponadzakładowym Układzie Zbiorowym Pracy dla Służby Leśnej były wielokrotnie wyższe niż w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 2003 r.
W raporcie NIK czytamy też, że uwagę zwracają decyzje dotyczące klasyfikacji drewna, które mogły wpływać na przychód LP. Dyrektor Generalny LP w 2022 r. wydał decyzję pozwalającą sprzedawać drewno lepszej jakości (np. kategorii S2AP) jako opałowe (S4), co skutkowało niższą ceną jednostkową. Ta decyzja została uchylona w trakcie kontroli NIK.
Mimo tych krytycznych ustaleń NIK ocenia sytuację finansowo-majątkową Lasów Państwowych za dobra i stabilną. Organizacja funkcjonuje w sposób samofinansujący się, głównie dzięki przychodom ze sprzedaży drewna, które stanowią blisko 90 proc. przychodów LP. Jednocześnie jednak Izba podkreśla, że obecny model zarządzania – ze swobodą decyzyjną Dyrektora Generalnego LP, brakiem aktualizacji planów finansowo-gospodarczych i niedostatecznym nadzorem – sprzyja powstawaniu nieprawidłowości.
Zapisz się do Newslettera
Najnowsze artykuły
Sadzarki. Dział specjalny Gazety Leśnej
16 lutego, 2026
Rolnictwo i leśnictwo z największą przepaścią płacową
14 lutego, 2026
Czechy: dobry rok 2025
13 lutego, 2026
MAPA WYPADKÓW W LESIE
