Drugie piętro po sosnowym kryzysie
11 kwietnia, 2026
Naturalne odnowienie lasu
Autor: Bartosz Rutkowski
Zalety odnowienia naturalnego są doceniane przez leśników, wciąż jednak dominuje odnowienie sztuczne, które nie wymaga tak sprzyjających warunków i tak dużej cierpliwości.
W ostatnich latach skala odnowień naturalnych rośnie. Są nadleśnictwa, które odnawiają swoje drzewostany głównie w ten sposób, w wielu planowane są odnowienia naturalne na kilkudziesięciu lub przynajmniej kilkunastu hektarach rocznie.
Nasiona, woda, gleba
Są trzy podstawowe warunki udanego odnowienia naturalnego. Pierwszy to przede wszystkim odpowiedni urodzaj nasion.
Jeśli w danym roku urodzaj jest wystarczający, to konieczna jest również odpowiednia ilość opadów w sezonie wegetacyjnym. Woda jest kluczowym czynnikiem niezbędnym do wschodów młodych siewek. Konieczne są również składniki odżywcze zawarte w glebie. Co istotne wszystkie trzy wymienione składowe są niezbędne dla każdego z rodzajów odnowień naturalnych bez względu na wagę nasion, sposób cięć czy przygotowania drzewostanu do danego rodzaju odnowienia.
Nie można też zaniechać dalszego doglądania drzewostanu, ponieważ w odnowieniach naturalnych występują przegęszczenia lub małe luki. To jest oczywiście możliwe do skorygowania w fazie poprawek czy czyszczeń wczesnych, lecz warto w tym miejscu podkreślić, że samo odnowienie to nie koniec pracy.
Obsiew boczny i górny
Sosna jest przykładem zastosowania odnowienia naturalnego poprzez obsiew boczny, czyli z sąsiadującego drzewa. Obsiew ten wykorzystuje się najczęściej w rębni zupełnej, gdzie istotny jest kształt, szerokość, położenie i kierunek zrębu zupełnego lub gniazd, siła i kierunek panujących wiatrów unoszących nasiona. Nowe pokolenie drzew pozyskuje się z nasion opadających z przyległego, starszego drzewostanu.
Stosując odpowiednie cięcia, jesteśmy w stanie zainicjować w sośninach i odnowienie górne, czyli pod osłoną dojrzałego drzewostanu (pod okapem), który gwarantuje cień. W tej metodzie młode pokolenie drzew rośnie z nasion drzewostanu macierzystego, który jest stopniowo przerzedzany, co umożliwia najpierw kiełkowanie, a potem na rozwój nalotu i podrostu.
Pierwszym krokiem tego przerzedzania są cięcia przygotowawcze, potem cięcia obsiewne, które wykonuje się przed obsiewem nasion i potem cięcia odsłaniające, których tak naprawdę może być kilka.
Ostatnim z etapów udanego odnowienia naturalnego sposobem górnym, są cięcia uprzątające, które wykonuje się po osiągnięciu odporności biologicznej młodego pokolenia lasu.
Dlaczego naturalnie?
Stosowanie w coraz szerszej skali odnowień naturalnych ma ogromne znaczenie wobec postępujących zmian klimatu. Las naturalnie obsadzony jest bardziej różnorodny i odporny, bo lepiej przystosowany do lokalnego klimatu i gleby.
Jest też tańszy: nie trzeba kupować sadzonek, zbierać nasion, przygotowywać gleby i sadzić.
Jednak uzależnienie odnowienia od lat nasiennych, nierównomierny obsiew i konieczność intensywnych zabiegów pielęgnacyjnych, sprawiają, że wciąż dominuje w Polsce odnowienie sztuczne.
Czynnikami, które mogą utrudnić naturalne odnowienie są też nieurodzajna gleba, rywalizacja z innymi roślinami oraz presja ze strony zwierząt.
Źrodło: Otwarta Encyklopedia Leśna, Encyklopedia Leśna
Zapisz się do Newslettera
Najnowsze artykuły
Bezpłatny webinar: nie pracuj za darmo!
10 kwietnia, 2026
Przyczepy leśne. Dodatek Gazety Leśnej
9 kwietnia, 2026
Dynamiczny system zakupów: Przetargi inaczej
8 kwietnia, 2026
MAPA WYPADKÓW W LESIE
